U atrijumu Narodnog muzeja Srbije, 7. februara 2026. godine od 18 sati, održana je promocija drugog dopunjenog izdanja monografije “Vrelo – Šarkamen kod Negotina, tetrahijska rezidencija Maksimina Daje” autora MA Gordana Janjića, dr Sofije Petković i dr Igora Bjelića, u izdanju Muzeja Krajine.
Narodni muzej Srbije i Muzej Krajine iz Negotina kroz dugogodišnju međumuzejsku saradnju ostvarenu kroz različite oblasti, a najviše kroz arheologiju, upriličile su prvi u nizu programa koji su posvećeni arheološkom lokalitetu Vrelo Šarkamen u okviru obeležavanja 30 godina od pronalaska seta carskog nakita nađenog na Šarkamenu 1996. godine, a koji se čuva u Narodnom muzeju Srbije kao deo stalne postavke.
Direktorka Narodnog muzeja Srbije, Bojana Borić Brešković, istakla je u uvodnom obraćanju važnost i značaj ove publikacije za proučavanje kasnoantičkog nasleđa Srbije i prezentaciju domaćih arheoloških istraživanja široj javnosti. Podsetila je javnost koji su rezultati dugogodišnjeg rada istraživača i na koji nači Šarkamen, kao jedan od najznačajnijih lokaliteta kasne antike u Srbiji, zaslužuje očuvanje i veću vidljivost u široj javnosti, posebno pohvalivši dugogodišnji rad i zalaganje Gordana Janjića, arheologa savetnika Muzeja Krajine.
Pred mnogobrojnom publikom i u prijatnom ambijentu, autori MA Gordan Janjić, arheolog savetnik Muzeja Krajine, dr Sofija Petković i dr Igor Bjelić iz Arheološkog instituta u Beogradu veoma nadahnuto i zanimljivo govorili su o dugogodišnjim istraživanjima na Šarkamenu, o svojim utiscima, zapažanjima, iznenađenjima i misterijama koje čekaju da budu otkrivene. Moderator programa bila je dr Marija Jović iz Arheološkog instituta u Beograda.
U ovoj publikaciji autori nas vode kroz istorijat dugog traganja arheologa za razlozima za izgradnju kompleksa na Šarkamenu. Uz iznošenje pred javnost najnovijih rezultata arheoloških istraživanja i arhitektonskih ispitivanja, koja već godinama zajedno preduzimaju Arheološki institut iz Beograda i Muzej Krajine u Negotinu. Pažljive analize načina gradnje i korišćenih materijala dozvolile su donošenje mnogih značajnih zaključaka o razlozima za gradnju kompleksa na Šarkamenu, njegovom značaju i vremenskom okviru tokom koga je upotrebljavan.
Arheološko nalazište Vrelo-Šarkamen nalazi se na levoj obali Vrelske reke, u mestu zvanom Vrelo, šest kilometara zapadno od sela Šarkamen, koje je od Negotina, udaljeno dvadesetak kilometara. Utvrđeni rezidencijalno-memorijalni kompleks datira s početka 4. veka i pripisuje se tetrarhu Rimskog carstva, Maksiminu Daji (305-313. godine).
Vrelo – Šarkamen kao arheološki lokalitet ima lokalni, regionalni, nacionalni, ali međunarodni značaj kao jedinstveni spomenik rimske istorije i antičkog graditeljstva, sa potpuno jedinstvenim arhitektonskim rešenjima posebno u kontekstu carskog rezidencijalnog i memorijalnog kompleksa Felix Romuliana. Rezidencijalni i memorijalni kompleks na arheološkom nalazištu Vrelo-Šarkamen podigao je imperator Maksimin Daja, ujak imperatora Galerija, koji je po svom uzoru, podigao Felix Romuliana-u, u 4. veku.
U mauzoleju na Šarkamenu otkriven je grob kremirane carice-majke sa setom njenog ličnog zlatnog nakita. Najnovijim istraživanjima na Šarkamenu, otkriveni su ostaci starije arhitekture (vila rustika), koja je na istom mestu prethodila monumentalnom utvrđenju carske palate, istovetno kao na Gamzigradu.
